جلوه‌های حمایت از کودکان بزه‌دیده در ایران و کانادا: مطالعه تطبیقی شکاف حق و اجرا

نویسندگان

  • منصوره حسینی گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0008-5081-0171
  • کریم صالحی گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0009-0008-5081-0171
  • مهرداد رایجیان اصلی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی، استادیار پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی: سمت، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-0693-1888
  • مرتضی صادقی دهصحرایی گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0004-2530-6513

کلمات کلیدی:

کودکان و نوجوانان بزه‌دیده, بزه‌دیدگی دومین, فدرالیسم, ناهمگنی خدمات حمایتی, منشور حقوق قربانیان کانادا (CVRA/CVBR), عدالت کیفری تروما-آگاه, ضمانت اجرا, شکایت و پاسخ‌گویی نهادی, جامعه‌شناسی حقوق, زمیولوژی

چکیده

این پژوهش با رویکرد تطبیقی-انتقادی، حمایت از کودکان و نوجوانان بزه‌دیده را در دو بستر حقوقی-نهادیِ ایران و کانادا تحلیل می‌کند و نشان می‌دهد «حمایت» بیش از آنکه حاصلِ وجود قواعد قانونی باشد، برآیندِ نسبت میان تقنین، ظرفیت نهادی، بودجه، استانداردهای اجرایی و فرهنگ سازمانی است. در ایران، مسئله محوری به صورت «گسست میان قانون و اجرا» و ضعف نهادهای حمایتی-میان‌بخشی صورت‌بندی می‌شود؛ در کانادا، مسئله محوری به شکل «ناهمگنی حمایتی» ناشی از فدرالیسم و نیز محدودیت‌های درونی ایالتیِ عدالت کیفری ظاهر می‌گردد؛ به گونه‌ای که کودک زیر ۱۸ سال در عمل با یک نظام واحد حمایتی مواجه نیست، بلکه در معرض رژیم‌های استانی متفاوت قرار دارد. سپس پژوهش حاضر چهار نقطه ضعف ساختاری عدالت کیفری کانادا را برجسته می‌کند: بازتولید بزه‌دیدگی دومین در فرآیند قضایی (دادستانی-دادگاه)، ناکفایتی حمایتی احکام از منظر امنیت قربانی، پیشگیری گزینشی و نامرئی‌سازی برخی آسیب‌ها (از جمله آسیب‌های شرکتی-ساختاری) و جایگزینی سیاست‌های رفاهی با انگ‌زنی یا کنترل «قربانیان هدفمند». در نهایت، نقش منشور فدرال حقوق قربانیان (CVRA/CVBR) به مثابه گامی رو به جلو در حق‌گذاری تحلیل می‌شود، اما محدودیت‌های ضمانت اجرا، عدم ایجاد حق دعوی یا خسارت به صرف نقض حق و چندپارگی سازوکارهای شکایت در سایه فدرالیسم، ظرفیت حمایتی آن را محدود می‌سازد. نتیجه کلی آن است که حمایت مؤثر از کودک بزه‌دیده مستلزم «ترجمه حق به خدمت» از طریق استانداردهای ملی حداقلی، سازوکارهای اجرایی الزام‌آور و طراحی تروما-آگاه در تمام نقاط تماس کودک با سیستم عدالت و رفاه است.

مراجع

Abbasi Kalimani, A. (2010). A Comparative Examination of Iranian Laws and Regulations with the Convention on the Rights of the Child. Scientific-Promotional Quarterly of Science, Law and Family, 15(53).

Abbasi Kalimani, A. (2019). Manifestations of Decriminalization in the 2013 Islamic Penal Code with Emphasis on Family Offenses. Family Jurisprudence and Law, 24(70).

Ahmadi, H., & Hassan Mehdi, E. (2017). Examining the Views of Different Countries on the Protection and Care of Children International Conference on Civil Engineering, Architecture and Urban Planning of Contemporary Iran,

Akhavan, B. (2021). The Grave of Human Rights in Light of the Canadian Charter of Rights and Freedoms. Institute for the Protection of Women's Rights.

Amini Khaneh Bargh, S., Naji Zavareh, M., & Aghaei Bejestani, M. (2022). The Position of the Offender Personality File and Its Role in Crime Detection. Detective Journal, 16(58).

Beigi, J., & Ardabili, M. A. (2009). Child Victimization in Iranian Law (2nd ed.). Mizan.

Eslami, A., Jahangir, Z., & Kaveh Pishghadam, M. K. (2022). A Comparative Study of the Concept of Freedom in the Charter of Citizens' Rights and the Universal Declaration of Human Rights. Legal Research, 20(45).

Rayejian Asli, M. (2019). Authored Lectures (2nd ed., Vol. 1). Shahr-e Danesh.

Rayejian Asli, M., & Razaghi Mousavi, S. S. (2021). Presenting Views, Concerns, and Participation in the Criminal Process as the Right of Child Victims to Be Heard: A Comparative Approach to International Instruments and the Iranian Legal System. Criminal Law Research Quarterly, 12(2).

Roberts, J. V. (2020). Victim Impact Statements and the Canadian Criminal Justice System. Oxford University Press.

Safara, M., Salmabadi, M., Teyrani Rad, A., & Khosravi Tanak, M. (2024). The Role of Spiritual Health and Cognitive Flexibility in the Emotional Adjustment of Adolescents with Inadequate or No Parental Care. Journal of Research on Religion and Health(38).

Tavana, M. A. (2011). Jürgen Habermas's Critical Theory: An Example of Interdisciplinary Thinking in the Contemporary Era. Quarterly Journal of Interdisciplinary Studies in the Humanities, 3(4).

Young, A. N., & Dhanjal, K. (2021). Victims' Rights in Canada in the 21st Century.

Yousefi, N. (2011). Protecting the Rights of Today's Children, the Flourishing of People's Rights Tomorrow. Adineh.

Zarei, F., & Mohammadi, S. (2022). The Inherent Dignity of Children's Rights from the Perspective of Iranian Law. Research Journal of History, Politics and Media, 5(20).

دانلود

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

حسینی م. .، صالحی ک.، رایجیان اصلی م. .، و صادقی دهصحرایی م. . (1406). جلوه‌های حمایت از کودکان بزه‌دیده در ایران و کانادا: مطالعه تطبیقی شکاف حق و اجرا. پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست، 1-20. https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/view/818

مقالات مشابه

31-40 از 410

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.