پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 7 2025 07 26 The Role of Jurisprudential Liability Foundations, Philosophical Teachings, and Rational Deductions with a Victim-Centered Approach in the Recognition of Iran’s Legislative Criminal Policy مدخلیت بنیان‌های ضمان آور فقهی، آموزه‌های فلسفی و استدراکات عقلی با رویکرد بزه دیده محوری در بازشناسی سیاست‌ جنایی تقنینی ایران 178 197 10.61838/csjlp.134 FA میثم یعقوبی پور دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی ،گروه حقوق، واحد رفسنجان،دانشگاه آزاد اسلامی، رفسنجان، ایران محمد مهدی انجم شعاع استاد یار، گروه حقوق، واحد رفسنجان دانشگاه آزاد اسلامی ،رفسنجان، ایران مجید شعبانی حمید آبادی استاد یار، گروه حقوق،واحد رفسنجان دانشگاه آزاد اسلامی ،رفسنجان، ایران Journal Article 2024 09 16 <p>The protection of the victimized complainant is the cornerstone of supportive (proactive) victimology. As one of the principal actors in the criminal justice system, the victim can play a crucial role in the crime control process. The present study aims to examine and analyze the desirability, applicability, and effectiveness of jurisprudentially foundational principles, rational deductions, and normatively ethical and philosophically driven principles, as well as the extent to which these foundations are accepted in guaranteeing victims' rights and their prominent supportive manifestations in preventing victimization within the framework of a victim-centered criminal policy. Additionally, the study seeks to elucidate the structural dimensions of these influences, their coordination, and the model that can be presented for these interconnections. The findings of this study, which employs a comparative and analytical approach using a descriptive-analytical method and library-based data collection tools, indicate that the ultimate goal is to institutionalize a general inclination toward the implementation of new legal rules and institutions, ensuring they do not become obsolete due to minimal negligence. Therefore, identifying the jurisprudential, religious, and ethical foundations of laws, comparing and aligning them, and drawing inspiration from restorative justice principles facilitate the swift and widely accepted implementation of such measures in the criminal process. This also serves as a basis for novel jurisprudential reasoning in addressing real-life incidents, ensuring support for victims in accordance with justice. Accordingly, the role of the dynamic elements of jurisprudence, which are developed based on scholarly research and juristic rulings—including independent rational principles (al-mustaqillat al-‘aqliyyah), the broad applicability of the "no harm" rule (lā ḍarar), and other victim-centered jurisprudential principles—demonstrates the prominence and robustness of Islamic jurisprudence and ethical rules in the realm of victim-centeredness and Islamic victimology. This approach underscores the significance of religious and legal frameworks in safeguarding the interests of victims, possessing the necessary capacity to uphold rights and to adjust, transform, and eliminate the cycle of repeated victimization. Such an approach is essential for achieving transformative and successful outcomes. The recent approach of Iran’s criminal laws, due to contemporary exigencies, entails effective and substantial protective capacities for victims. The acceptance of this novel understanding has resulted in the realization of rights, the acquisition of opportunities, and the introduction of new lenient criminal institutions, which have been reflected in the enhanced role and participation of victims in criminal proceedings and their protection within the current Iranian criminal law framework. This shift, influenced by a paradigmatic change in perspective, presents an improved legal framework compared to previous laws. In light of independent rational judgment, what is embraced by the legal system should be preserved and reinforced, thereby manifesting the progressive transformation and approach of a sagacious legislator.</p> <p>حمایت از شاکی بزه دیده، رکن رکین بزه دیده شناسی حمایتی (کنشی) است. بزه دیده به عنوان أحد از کنشگران اصلی در نظام عدالت جنایی می‌تواند نقش مهمی در فرآیند مبارزه با جرم  ایفا نماید. هدف از پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل مطلوبیت کاربست و تاثیرگذاری بنیان‌های فقهی قوام بخش، استدراکات عقلیّه و مبانی فلسفه محور و هنجارمند اخلاقی<strong> </strong>و میزان مقبولیت این بنیان‌ها در تضمین حقوق بزه دیده و مصادیق بارز حمایتی آن در پیشگیری از بزه دیدگی در پهنه سیاست جنایی بزه دیده محور و اینکه ابعاد ساختاری این تاثیرگذاری و هماهنگی و الگوی قابل ارائه این پیوندها چگونه قابل تبیین است. یافته­های این پژوهش که با نگاهی مقارنه‌ای و تطبیقی و با اتخاذ روش توصیفی- تحلیلی و با ابزار کتابخانه­ای جمع­آوری شده است؛ نمایانگر این است که غایت مطلوب این است که رغبت عمومی به اجرای قواعد و تاسیسات حقوقی جدید نهادینه شود و با اندک مماطله مهجور نماند. لذا یافتن پایه‌های فقهی، مذهبی و اخلاقی قوانین و تطبیق و مقارنه آن‌ها و الگو برداری از آموزه‌های عدالت ترمیمی به این موضوع در چرخه فرآیند کیفری، به اجرای سریع و عامه پسند آن مواسات نموده و یاری رسان و بسترساز اجتهادهای بدیع نسبت به رخدادهای عینی در حمایت از قربانیان و موافق عدالت، مفروض پنداشته می‌شود. از اینرو نقش عوامل پویایی فقه که بر مبنای تحقیق و فتاوی فقیهان تدوین شده است و از جمله مستقلات عقلیّه و گستره شمول قاعده لا ضرر و سایر قواعد فقهی بزه دیده مدار و بنای عقلا و وسعت حقانیت هنجارمندی اخلاقی اجتماع، نمایان گر تقدم و توانگری فقه قویم اسلامی و قواعد اخلاقی به مقوله بزه دیده مداری و دیدگاه‌های بزه دیده شناسی اسلامی است. به نهجی که زمینه‌های اعتقادی و حقوقی، پیش آهنگ و تعیین کننده حفظ مصالح و منافع بزه دیدگان و از استعداد لازم جهت تثبیت حقوق و تعدیل، استحاله و دگرگون نمودن زنجیره بزه دیدگی مکرر برخوردار و جهت نیل به مقصود تحول آفرین و موفق خواهد بود.رویکرد جدید قوانین کیفری ایران، به جهت اقتضائات عصر حاضر، متضمن ظرفیت‌های حمایتی موثر و قابل اعتناء به بزه دیدگان است به نهجی که برآیند پذیرش این درک نو، تحصیل حقوق، اکتساب فرصت‌ها و تأسیسات کیفری ارفاق آمیز جدید بوده که با افزایش نقش و سهم بزه دیده در دادرسی کیفری و حمایت از وی در وضعیت کنونی حقوق کیفری ایران متجلی و جلوه گر است. این مهم با تغییر بینش پارادایمی با شرایط ایده آل‌تری نسبت به قوانین سابق رقم خورده و به حکم عقل مستقل، آنچه را کالبد نظام حقوقی می‌پذیرد بایستی در خود نگاه دارد و از آن یارا بگیرد مُبَیِّن تحول و رویکرد مترقی قانون گذار حکیم است.</p> https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/134/267