پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 6 2024 08 08 The Possibility of Judicial Oversight of Elections and Its Advantages Over Other Oversight Models امکان نظارت قضایی بر انتخابات و امتیازات آن نسبت به سایر الگوهای نظارتی 329 343 10.61838/csjlp.6.2.20 FA مهدی امینی دانشجوی دکتری، گروه حقوق، دانشکده حقوق، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران فتح الله رحیمی استادیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران هدیه سادات میرترابی استادیار، گروه حقوق، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2024 08 31 <p>The necessity of overseeing elections is an inevitable and indisputable matter, and it serves as a crucial mechanism, authorization, and determining factor in the electoral process and the acceptance of election results. Given Article 99 of the Constitution, and considering the interpretations and methods of oversight by the Guardian Council, particularly the supervisory authority which leads to the expenditure of system resources to justify arbitrary and often political behaviors, there is a clear need for reform and review in this regard. In light of the shortcomings and issues present in the electoral process, and in order to improve the country's electoral system to protect the people's votes, an optimal oversight model is deemed necessary. Regarding oversight models for elections, it should be noted that, based on the experiences of other countries, supervisory bodies such as the legislature, executive, judiciary, electoral commissions, and supreme courts vary. In many democratic countries around the world, election oversight is carried out by judicial bodies, typically entrusted to institutions such as constitutional courts and supreme courts. Therefore, if the conditions allow for a constitutional revision in the Islamic Republic of Iran, judicial oversight could be proposed as the most appropriate model for election oversight in Iran among the various political systems. Judicial oversight refers to the involvement of institutions such as the Supreme Election Court, the Supreme Court, the High Council of Justice, or specialized courts with specific duties, powers, jurisdictions, and membership structures overseeing elections.</p> <p>لزوم نظارت بر انتخابات امری محتوم و خدشه ناپذیر است و به نوعی سازوکار، مجوز و عامل تعیین کننده و مهمی در روند و پذیرش نتیجه انتخابات است. با توجه به اصل 99 قانون اساسی و با عنایت به برداشت‌ها، تفاسیر و نحوه نظارت شورای نگهبان خصوصاً نظارت استصوابی که منجر به هزینه نمودن ارکان نظام به منظور توجیه رفتارهای سلیقه‌ای و نوعاً سیاسی می‌شود، ضرورت اصلاح و بازنگری در اینخصوص را ایجاب می‌نماید.با توجه به ایراد و آسیب‌های موجود در فرآیند انتخابات، و در راستای ارتقای نظام انتخاباتی کشور به منظور صیانت از آرای مردم، الگوی نظارتی مطلوب ضروری به نظر می‌رسد. در خصوص الگوهای نظارت بر انتخابات باید گفت با توجه به تجربه سایر کشورها نهادهای ناظر مانند قوه مقننه، قوه مجریه، قوه قضائیه،کمیسیون انتخاباتی، دادگاه‌های عالی متفاوت می‌باشد. در بسیاری از کشورهای دموکراتیک جهان، نظارت بر انتخابات توسط ارگان‌های قضائی صورت می‌گیرد که این امر عموماً به نهادهایی مانند دادگاه قانون اساسی و دیوان عالی کشور سپرده شده است. بر همین اساس در صورت ایجاد شرایط بازنگری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، از میان الگوهای نظارت بر انتخابات در نظام‌های سیاسی، نظارت قضایی را می‌توان بعنوان الگوی مطلوب نظارت بر انتخابات در ایران مطرح نمود. نظارت قضایی بدین معناست که نهادهایی مانند دادگاه عالی انتخابات، دیوان عالی کشور، دیوان عالی عدالت و یا دادگاه‌های ویژه با حدود وظایف، اختیارات، صلاحیتها و ترکیب اعضاء معین، انتخابات را نظارت می‌نمایند.</p> https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/158/190