پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 6 2024 12 31 Examination of Citing Medical Tests in Islamic Jurisprudence بررسی استناد به آزمایش‌های پزشکی در فقه 106 128 10.61838/csjlp.6.5.7 FA سودا فخرآذر دانشجوی دکتری ، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. عباسعلی رستمی ثانی استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. فائزه مقتدایی استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 11 24 <p>The purpose of this study is to examine how scientific evidence, expert opinions, and medical tests can be referenced, as well as to clarify the jurisprudential status and foundations for utilizing these tools. Evidence in proving claims holds significant importance in uncovering the truth and is considered the most critical criterion for fair trials. The evidentiary methods in Islamic jurisprudence include testimony, oath, the judge’s knowledge, confession, documents, judicial oaths, and circumstantial evidence. Medical tests encompass a wide range of skills and techniques that utilize advanced tools and scientific and technical experiments. These tests can play a diverse role in uncovering and proving legal matters, facilitating judicial processes, and uncovering facts. The main challenge lies in how medical tests can be admissible as evidence in claims from the perspective of Islamic jurisprudential foundations. Moreover, there are substantial disagreements among jurists in this regard. Therefore, addressing this challenge is of particular importance and necessity. The research findings indicate that consulting medical experts and utilizing medical tests are applicable when a specialized issue arises, and the judge is unable to address it independently. If such expert opinions generate definitive knowledge for the judge, they must be included as part of the reasoning in the judgment. Thus, medical tests are not categorized as primary evidence of proof and ultimately fall outside the scope of criminal evidentiary tools. They cannot directly form the basis of a court’s ruling. The final decision regarding the validity of these opinions rests with the judge. It appears that, although medical tests are considered a type of judicial indication, the judge is not obligated to follow them. However, in cases where medical tests provide definitive and conclusive knowledge for the judge, such as DNA testing for establishing lineage, the judge is compelled to rely on them. This reliance is based on the fact that such results are considered definitive knowledge for any judge, both logically and customarily.</p> <p>هدف از انجام پژوهش کنونی بررسی چگونگی استناد به ادله علمی و نظرات متخصصین و اهل خبره و نیز آزمایشات پزشکی به تبیین جایگاه و مبانی فقهی استفاده از آن‌ها می‌باشد. ادله اثبات دعوا در کشف حقیقت از اهمیت بسزایی برخوردار است و مهمترین معیار دادرسی عادلانه به شمار می‌رود. ادله فقهی اثبات دعوا عبارتند از شهادت، قسم، علم قاضی، اقرار، سند، سوگند و امارات قضایی. آزمایش‌های پزشکی را می‌توان طیف وسیعی از مهارتها و فنون دانست که با بهره گیری از ابزارهای پیشرفته و آزمایش‌های علمی و فنی به طور متنوع و در کشف و اثبات مسائل حقوقی می‌تواند فرایند دادرسی را تسهیل و سبب کشف واقعیت‌ها شود. چالش اصلی این است که آزمایشات پزشکی به عنوان ادله اثبات دعوی از نظر مبانی فقهی چگونه می‌تواند قابل استناد باشد. همچنین اختلافات زیادی بین فقها در این زمینه موجود است. بنابراین پاسخ به این چالش از اهمیت و ضرورت خاصی برخوردار است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که موارد استعلام از کارشناس پزشکی و استفاده از آزمایش‌های پزشکی در جایی است که یک مساله تخصصی مطرح است و قاضی از پاسخ دادن به آن عاجز می‌باشد و اگر این نظر برای قاضی ایجاد علم کند حتما باید به عنوان یکی از قرائن علم آور در رای ذکر شود. بنابراین آزمایشات پزشکی در ﺷﻤﺎر ادله اﺛﺒﺎت نمی‌باشد و در نهایت از دﻻﯾﻞ اﺛﺒﺎت ﺟﺮم خارج است و مستقیما نمی‌تواند مستند حکم دادگاه قرار گیرد و در آخر تصمیم گیرنده و بررسی کننده حجیت این نظرات شخص قاضی است. به نظر می‌رسید آزمایشات پزشکی هرچند نوعی اماره قضایی محسوب می‌شود و قاضی نیز ملزم نیست از اماره تبعیت کند ولی در مواردی که آزمایشات پزشکی علم قطعی و یقین هر قاضی باشد مثل آزمایش DNA برای تشخیص نسب، در این حال قاضی مجبور است به آن استناد کند چرا که از لحاظ عرفی، عقلی این نتایج قطعی علم یقین هر قاضی محسوب می‌گردد.</p> https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/251/199