پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 7 2025 03 23 The Extent of Environmental Exploitation from the Perspective of Islamic Jurisprudence and Positive Law میزان بهره‌برداری از محیط‌زیست از دیدگاه فقه و حقوق موضوعه 72 100 10.61838/csjlp.7.1.5 FA زهره نیکوسرشت دانشجوی دکتری گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ابراهیم صدیقی استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران عباس سماواتی استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2024 12 05 <p>The aim of this research is to examine the extent of environmental exploitation from the perspectives of Islamic jurisprudence (Fiqh) and positive law. This article is conducted using a descriptive and analytical approach. Based on the obtained results, both Islamic jurisprudence and religious principles present the preservation of the environment and natural resources as a moral and religious duty, emphasizing the individual and collective responsibilities of people and the government. These responsibilities include adhering to ethical principles in the exploitation of natural resources and preventing corruption on earth. In this regard, the Quranic verses and Hadiths explicitly stress the necessity of protecting nature and the commitment to its preservation. From a legal perspective, the rights of future generations are recognized as a human right, and the need for the creation and adherence to policies and laws for environmental protection is emphasized. National laws and regulations, including the Environmental Protection and Enhancement Act and the Air Pollution Prevention Act, specifically regulate the extent of environmental exploitation and aim to reduce pollution and protect the environment and natural resources. This study investigates the specific responsibilities assigned to the people and government by each of these perspectives, giving particular attention to actions that aim to preserve biodiversity, reduce pollution, manage natural resources sustainably, and implement effective policies to ensure the rights of future generations in the exploitation of the environment. Finally, suggestions based on cooperation and synergy between the people and the government are provided to establish a healthy and sustainable environment for future generations.</p> <p>هدف این تحقیق، بررسی فقهی و حقوقی میزان بهره‌برداری از محیط‌زیست است. در این راستا، این مقاله با رویکرد توصیفی و تحلیلی انجام شده است. با توجه به نتایج به دست آمده، از دیدگاه فقه و اصول دینی، حفظ محیط‌زیست و منابع طبیعی به‌عنوان یک تکلیف اخلاقی و دینی مطرح شده و بر مسئولیت‌های فردی و جمعی مردم و دولت تأکید می‌شود. این مسئولیت‌ها شامل رعایت اصول اخلاقی در بهره‌برداری از منابع طبیعی و جلوگیری از فساد در زمین است. در این زمینه، آیات قرآن و احادیث نبوی به‌وضوح بر لزوم حفاظت از طبیعت و تعهد به حفظ آن تأکید دارند. از منظر حقوقی، حقوق نسل‌های آینده به‌عنوان یک حق انسانی شناخته شده و بر لزوم ایجاد و رعایت سیاست‌ها و قوانین حفاظت از محیط‌زیست تأکید می‌شود. قوانین و مقررات ملی، از جمله قانون حفاظت و بهسازی محیط‌زیست و قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا و دیگر قوانین در این حوزه، به‌طور مشخصی میزان بهره‌برداری از محیط‌زیست را تنظیم کرده و به‌دنبال کاهش آلودگی و حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی هستند. در این تحقیق به بررسی مسئولیت‌های خاصی که هر یک از این دیدگاه‌ها به مردم و دولت واگذار می‌کند، پرداخته و اهمیت ویژه‌ای به اقداماتی داده است که به حفظ تنوع زیستی، کاهش آلودگی، مدیریت پایدار منابع طبیعی و اجرای سیاست‌های مؤثر برای تضمین حقوق نسل‌های آینده در بهره‌برداری از محیط‌زیست می‌پردازد. در پایان نیز پیشنهاداتی مبتنی بر همکاری و هم‌افزایی بین مردم و دولت، در راستای ایجاد یک محیط‌زیست سالم و پایدار برای نسل‌های آینده ارایه شده است.</p> exploitation rate, environment, jurisprudence, law, rights of future generations میزان بهره‌برداری، محیط‌زیست، فقه، حقوق، حقوق نسل‌های آینده https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/264/218