پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 5 2023 09 21 Examining the Powers of the State and Islamic Governance in the Ownership of Oil Resources واکاوی اختیارات دولت و حکومت اسلامی در مالکیت منابع نفتی 159 171 10.61838/csjlp.5.2.12 FA یوسف عمرانی نژاد گروه معارف اسلامی ، واحد یاسوج ، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران رحیم سیاح گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه امیرالمؤمنین (ع) اهواز ، ایران Journal Article 2023 07 22 The ownership of oil resources is a fundamental issue in both Shiite jurisprudence and Iranian law, attracting significant attention. In Shiite jurisprudence, oil resources are classified as "Anfal" (public property), with ownership vested in the infallible Imam during his presence and, in his absence, in the jurist with authority (Wilayat al-Faqih). These resources must be managed in a way that ensures public benefit while preventing their depletion. In Iranian law, Article 45 of the Constitution explicitly places ownership of oil resources under the control of the Islamic government, and their exploitation should be overseen by the state for the benefit of public interests. This article examines the legal status of oil resource ownership in both Shiite jurisprudence and Iranian law, analyzing the challenges and opportunities surrounding this issue. One of the primary challenges is the conflict between public ownership and private ownership, especially when oil resources are privatized or contracted to private entities. Furthermore, the Islamic government must manage the exploitation of these resources in a fair and sustainable manner, ensuring that while current economic needs are met, the interests of future generations are also preserved. The article investigates the existing laws in Iran, the role of the government in resource exploitation, and the international trends in managing oil resources. مالکیت منابع نفتی یکی از مسائل اساسی در فقه امامیه و حقوق ایران است که همواره توجهات زیادی را به خود جلب کرده است. در فقه امامیه، منابع نفتی به عنوان انفال شناخته می‌شوند و مالکیت آن‌ها به‌طور عمومی در اختیار امام معصوم و در دوران غیبت به ولی‌فقیه قرار دارد. این منابع باید به‌گونه‌ای مدیریت شوند که منافع عمومی تأمین شود و از استهلاک آن‌ها جلوگیری گردد. در حقوق ایران، اصل 45 قانون اساسی به‌طور صریح مالکیت منابع نفتی را به دولت اسلامی واگذار کرده است و این منابع باید تحت نظارت دولت برای تأمین مصالح عمومی بهره‌برداری شوند. این تحقیق به بررسی جایگاه مالکیت منابع نفتی در فقه امامیه و حقوق ایران پرداخته و چالش‌ها و فرصت‌های موجود در این زمینه را تحلیل می‌کند. یکی از مهم‌ترین چالش‌ها تضاد میان مالکیت دولتی و خصوصی است که به ویژه در موارد واگذاری منابع نفتی به بخش خصوصی بروز می‌کند. همچنین، دولت اسلامی باید با توجه به اصول فقهی و حقوقی، بهره‌برداری از این منابع را به‌گونه‌ای عادلانه و پایدار مدیریت کند که علاوه بر تأمین نیازهای اقتصادی کنونی، منافع نسل‌های آینده نیز حفظ گردد. در این تحقیق، به بررسی قوانین موجود در حقوق ایران، نقش دولت در بهره‌برداری و تحلیل روندهای بین‌المللی در زمینه مدیریت منابع نفتی پرداخته شده است.

https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/321/189