پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 5 2023 12 31 Jurisprudential and Legal Examination of the Exercise of the Right to Retaliation by Some Heirs of the Victim in the Absence or Without the Consent of Others بررسی فقهی- حقوقی استیفای حق قصاص توسط برخی از اولیاء دم در غیاب یا عدم اذن سایرین 193 203 10.61838/csjlp.5.3.14 FA عبدالنبی غبیشاوی دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. یونس واحد یاریجان استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران رقیه شهابی استادیار، گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ورامین_ پیشوا، تهران، ایران. Journal Article 2023 11 28 <p>This study examines the possibility of exercising the right to retaliation (Qisas) by some of the heirs of the victim in the absence or without the consent of others. Given the central role of Qisas in Islamic jurisprudence and Iranian criminal law, this research seeks to analyze various jurisprudential and legal perspectives, assess the arguments of proponents and opponents, and propose practical solutions. The research method is descriptive-analytical, based on library sources, authoritative jurisprudential texts, statutory laws, and comparative studies. The findings indicate that although most Shiite jurists do not permit the exercise of the right to Qisas without the consent of all heirs of the victim, differing opinions exist among Sunni jurists and some contemporary Shiite scholars, which can give rise to legal and social debates. One of the primary objectives of this study is to clarify the extent of the authority of each heir based on jurisprudential and legal foundations to prevent potential abuses or violations of the rights of others. The study concludes by providing recommendations for improving legislation and reducing related conflicts.</p> <p>این پژوهش به بررسی امکان استیفای حق قصاص توسط برخی از اولیاء دم در غیاب یا بدون اذن سایرین می‌پردازد. با توجه به جایگاه محوری قصاص در فقه اسلامی و حقوق جزای ایران، این مطالعه تلاش می‌کند تا دیدگاه‌های مختلف فقهی و حقوقی را تحلیل کرده، استدلال‌های موافقان و مخالفان را بررسی کند و راهکارهای عملی ارائه دهد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و بر پایه منابع کتابخانه‌ای، متون فقهی معتبر، قوانین موضوعه و مطالعات تطبیقی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه اکثر فقهای شیعه استیفای حق قصاص بدون رضایت تمامی اولیاء دم را مجاز نمی‌دانند، اما دیدگاه‌های متفاوتی در میان فقهای اهل سنت و برخی از فقهای معاصر شیعه وجود دارد که می‌تواند زمینه‌ساز بحث‌های حقوقی و اجتماعی باشد. یکی از مهم‌ترین اهداف این پژوهش، روشن‌سازی حدود اختیارات هر یک از اولیاء دم بر اساس مبانی فقهی و حقوقی است تا از سوءاستفاده‌های احتمالی یا تضییع حقوق سایرین جلوگیری شود. این پژوهش با ارائه پیشنهاداتی به‌منظور بهبود قوانین و کاهش تعارضات مرتبط به پایان می‌رسد.</p> https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/332/229