پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 7 2025 07 22 A Comparative Study of Judicial Procedures to Mediation Clause: The Necessity of Reviewing the UNCITRAL Model Law بررسی تطبیقی رویه‌های قضایی نسبت به شرط میانجیگری: ضرورت بازنگری در قانون نمونه‌ی آنسیترال 116 129 10.61838/csjlp.341 FA امیرحسین محبی دانشجوی دکتری حقوق خصوصی ، گروه حقوق خصوصی پردیس بین‌المللی کیش ، دانشگاه تهران ، کیش ، ایران. جعفر نوری یوشانلوئی گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2024 12 03 <p>Mediation, by its nature, is perceived as a crucial process with significant potential for conflict resolution. However, in Iran, it is not widely utilized, particularly in the settlement of international commercial disputes. Among the primary obstacles in this regard is the lack of specific legislation within domestic law. The UNCITRAL Model Law on Mediation was formulated to address this; however, it cannot serve as a comprehensive model for all countries with varying legal systems. One of the main challenges facing this institution is the limited enforceability of mediation clauses. This article, adopting an applied goal and a descriptive-analytical method, examines and addresses this challenge, aiming to propose solutions based on comparative study of international procedures to enhance enforcement support and strengthen the legal standing of mediation. Ultimately, it is found that when a party fails to comply with a mediation clause, binding approaches are preferable. If one party initiates the main lawsuit directly in court or arbitration without considering the mediation clause, the preferred approach, depending on the relevant jurisdiction, is to apply preventive measures. Overall, establishing legal safeguards within domestic law, modeled after the UNCITRAL Model Law on Mediation, is essential but not sufficient, as this law has limitations.</p> <p>میانجیگری از لحاظ ماهیتی، به عنوان یک فرایند مهم با ظرفیت بالا برای حل اختلاف‌ها تلقی می‌گردد؛ اما در ایران به طور گسترده، به ویژه در فیصله‌ی دعاوی تجاری بین‌المللی به کار نمی‌رود؛ از جمله موانع مؤثر در این زمینه، فقدان قانون مشخص در حقوق داخلی می‌باشد؛ قانون نمونه‌ی میانجیگری آنسیترال، در این راستا تدوین شده؛ اما نمی‌تواند به عنوان الگویی جامع برای تمام کشورها که نظام‌های حقوقی متفاوتی دارند باشد؛ ضعف تأثیر شرط میانجیگری یکی از چالش‌های این نهاد است و مقاله با بررسی و رفع چالش پیش‌گفته که از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، به روش توصیفی تحلیلی بوده؛ تلاش نموده است تا با مطالعه‌ تطبیقی رویه‌های بین‌المللی، راه‌کارهایی به منظور افزایش حمایت‌های اجرایی و توسعه‌ی جایگاه قانونی آن ارائه نماید؛ در نهایت، درمی‌یابیم هنگامی که یک طرف به نحو ممتنع، شرط میانجیگری خود را نقض می‌نماید؛ رویکردهای الزام‌آور، مرجح هستند؛ حال چنانچه یک طرف، دعوای اصلی را بدون توجه به شرط میانجیگری، مستقیماً نزد دادگاه یا داوری اقامه نماید؛ بسته به حوزه‌ی قضایی مربوطه، رویه‌ی ترجیحی از رویکردهای بازدارنده پیروی می‌نماید؛ در مجموع، برقراری ضمانت‌اجراهای قانونی در حقوق داخلی، ضروری است؛ اما الگوبرداری از قانون نمونه‌ی میانجیگری آنسیترال، کفایت نمی‌نماید؛ چرا که این قانون، محدودیت‌هایی دارد.</p> https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/341/259