پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 8 پاییز 1405 1405 06 01 Judicial Oversight of Administrative Police in States of Emergency in Iranian and Iraqi Law نظارت قضایی بر پلیس اداری در شرایط اضطراری در حقوق ایران و عراق 1 17 10.61838/ FA حسام حازم احمد دانشجوی دکتری حقوق عمومی، پردیس بین الملل دانشگاه شیراز، شیراز، ایران سیدمجتبی واعظی استاد گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران محمد جواهری طهرانی استادیار گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران هادی صالحی استادیار گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 1404/02/20 <p>States of emergency, as one of the most complex situations of governance, constitute an arena in which the balance between maintaining public security and safeguarding fundamental freedoms is challenged. The administrative police, as the executive arm of the state in managing public order, are vested with broader powers in such circumstances, which creates the risk of abuse or arbitrary exercise of authority. This study, adopting a comparative approach, examines judicial oversight of the actions of the administrative police during states of emergency in the legal systems of Iran and Iraq. The theoretical framework of the study is based on the linkage between the theory of the rule of law and the theory of the state in exceptional circumstances. The research method is descriptive–analytical, relying on library data and fundamental legal sources of both countries. The findings reveal that although both countries, in terms of legal foundations, recognize the legitimacy of judicial oversight, institutional shortcomings, ambiguities in jurisdiction, and security considerations have limited the effectiveness of such oversight in practice. As a result, recommendations are provided, including clarification of the scope of administrative police powers, strengthening of specialized judicial capacities, and the establishment of multi-layered accountability mechanisms.</p> <p>شرایط اضطراری به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین موقعیت‌های حکمرانی، عرصه‌ای است که در آن تعادل میان حفظ امنیت عمومی و صیانت از آزادی‌های بنیادین به چالش کشیده می‌شود. پلیس اداری به‌عنوان بازوی اجرایی دولت در مدیریت نظم عمومی، در این شرایط با اختیارات گسترده‌تری مواجه می‌گردد که خطر سوء‌استفاده یا اعمال سلیقه‌ای آن وجود دارد. این پژوهش با رویکرد تطبیقی، نظارت قضایی بر اقدامات پلیس اداری در شرایط اضطراری را در دو نظام حقوقی ایران و عراق بررسی می‌کند. چارچوب نظری مطالعه مبتنی بر پیوند میان نظریه حاکمیت قانون و نظریه دولت در موقعیت‌های استثنایی است. روش تحقیق، توصیفی–تحلیلی و با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای و منابع اساسی قانونی دو کشور بوده است.  یافته‌ها نشان می‌دهد که هرچند هر دو کشور از لحاظ مبانی حقوقی، مشروعیت نظارت قضایی را به رسمیت شناخته‌اند، اما کاستی‌های نهادی، ابهام در صلاحیت‌ها، و ملاحظات امنیتی باعث محدود شدن کارایی این نظارت در عمل شده است.  در نتیجه، پیشنهادهایی از جمله شفاف‌سازی حدود اختیارات پلیس اداری، تقویت ظرفیت‌های قضایی تخصصی، و ایجاد سازوکارهای پاسخگویی چندلایه ارائه شده است.</p> https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/590/333