پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 8 پاییز 1405 1405 06 01 Examining the Role of the Ruler in Public Endowment in Iranian Law and Islamic Jurisprudence بررسی نقش حاکم در وقف عام در حقوق ایران و فقه اسلامی 10.61838/csjlp.608 FA عباس رستگار گروه حقوق خصوصی ، واحد یاسوج ، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران. محمد مقدم فرد گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران. علی پورجواهری گروه حقوق ، واحد یاسوج ، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران . محمدباقر عامری نیا گروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران . Journal Article 1404/03/10 <p>In public endowment (waqf ʿām), according to the opinion of many jurists, the endowed property is permanently removed from the ownership and possession of the donor. Others, however, believe that the endowed property becomes ownerless (mā lā mālik lah) and therefore does not require a specific owner to be designated. In either case, the transfer or alienation of the endowed property is legally impermissible. According to certain jurists, in this type of endowment, the administration (tawliyah) is entrusted to the individual appointed by the donor (wāqif). However, if the donor has not designated a trustee, the supervision and administration of the endowment fall under the authority of the legitimate ruler (ḥākim sharʿ). Nevertheless, if it becomes evident that the trustee appointed by the donor lacks the necessary qualifications, the legitimate ruler—acting to safeguard the interests of Muslims and the beneficiaries for whom the endowment was made—may replace the trustee. Endowment (waqf) is among those institutions that possess a deeply religious character; therefore, the jurist–guardian (walī-e faqīh) or legitimate ruler plays a significant role throughout its various stages. The ruler participates in issuing legal opinions in his capacity as a jurist (faqīh), in resolving disputes as a judge (qāḍī), and in making critical administrative decisions as a ruler (ḥākim).</p> <p>در وقف عام بنا به نظر بسیاری از فقها عین مال وقف شده از اختیار و ملک مالک خارج می‌شود برخی دیگر معتقدند که مال وقف شده ماننده مال بدون مالک است و نیازی ندارد که برای ان مالک خاصی مشخص شود اما در هر صورت امکان نقل و انتقال مال وقف شده وجود ندارد به نظر برخی فقها در این نوع وقف تولیت بر عهده فردی است که واقف معین کرده است و در صورتی که واقف فردی را معین نکرده تولیت و نظارت آن بر عهده حاکم شرع است البته حاکم شرع در صورت معین شدن تولیت به جهت رعایت مصالح مسلمین و کسانی که وقف به صورت عام برای آن‌ها صورت گرفته است در زمانی که ثابت شود تولیت مشخص شده توسط واقف صلاحیت آن را ندارد می‌تواند متولی وقف را تغییر دهد. وقف از جمله مسایلی است که رنگ دینی دارد لذا ولی فقیه یا حاکم شرع در جای جای آن نقش دارد در اظهارنظرها به صورت فقیه و برای رفع اختلاف به صورت قاضی و در تصمیم گیری در مسایل مهمتر به صورت حاکم دخالت می‌کند.</p> https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/608/344