پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 5 1402 06 01 Explanation of the Right of Buz‘ within Jurisprudential and Legal Texts تبیین حق بضع در بستر متون فقهی و حقوقی 239 251 10.61838/ FA ایمان عینی تبار دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. علی بهرامی نژاد استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران زهرا فهرستی استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1402/02/10 The right of buz‘ in Imamiyyah jurisprudence refers to a husband’s right to sexual enjoyment from his wife and serves as the central basis for establishing special obedience (tamkīn khāṣṣ). In Iranian law, this concept has not been independently addressed, and the traditional approach to special obedience continues to prevail. This study was conducted with the aim of undertaking a comparative and analytical examination of the right of buz‘ within jurisprudential and legal sources. The research is theoretical, employing a descriptive-analytical method, and data were collected through library research by reviewing documents, books, and academic articles. The findings indicate that in Imamiyyah jurisprudence, it is permissible to include conditions such as the non-occurrence of sexual relations or the non-procreation of children within stipulations appended to the marriage contract. Therefore, there exist definitive grounds for requiring the wife’s consent for special obedience and for the practical impossibility of compelling her to comply. A comparative analysis of Imamiyyah jurisprudence and Iranian law further demonstrates that revisiting the right of buz‘ and its relationship with special obedience may provide a basis for legal reconsideration regarding the woman’s autonomy and consent in matters of special obedience. حق بضع در فقه امامیه به معنای استمتاع مرد از زن و به عنوان محور تحقق تمکین خاص مطرح شده است. در حقوق ایران این مفهوم به طور مستقل مورد توجه قرار نگرفته و رویکرد سنتی تمکین خاص بر آن حاکم است. این مطالعه با هدف بررسی تطبیقی و تحلیلی حق بضع در متون فقهی و حقوقی انجام شده است. این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد و روش جمع‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه‏ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در فقه امامیه امکان درج شرط عدم رابطه جنسی و همچنین عدم بچهدار شدن در قالب شرط ضمن عقد نکاح وجود دارد. از اینرو، زمینههایی مسلم جهت ضرورت وجود رضایت زن برای تمکین خاص و ممتنع بودن الزام وی به تمکین از منظر عملی وجود دارد. بررسی تطبیقی فقه امامیه با حقوق ایران نیز بیانگر آن است که بازخوانی حق بضع و ارتباط آن با تمکین خاص می‌تواند مبنایی برای بازنگری حقوقی در چارچوب اختیار و رضایت زن در تمکین خاص فراهم آورد.

https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/635/397