پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 8 تابستان 1405 1405 04 01 Legal Analysis of the Statute of the Civil Aviation Organization of Iran: Existing Capacities and the Requirements for Revision تحلیل حقوقی اساسنامه سازمان هواپیمایی کشوری ایران؛ ظرفیت‌های موجود تا الزامات بازنگری 1 17 10.61838/ FA وحیده نجفی دانشجوی ‌دکتری، گروه حقوق عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مهدی شعبان نیا منصور استادیار، گروه حقوق عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سیدجواد میرقاسمی استادیار گروه حقوق عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404/06/11 Following the Civil Aviation Act of 1949 and its subsequent amendments, the Statute of the Civil Aviation Organization has served as the legal foundation for the institutional structure of the Civil Aviation Organization of Iran, defining the principal framework for regulation, oversight, and policymaking within the aviation industry. Despite the latent capacities embedded in this document—including extensive statutory powers granted to the Civil Aviation Organization—the obligations arising from international instruments and conventions, together with the evolving and dynamic nature of the aviation sector, appear to have rendered a revision of this statute unavoidable. Through an analytical–critical approach, this study identifies the existing capacities of the statute while elucidating its legal and institutional gaps and challenges. It demonstrates that inconsistencies between certain provisions and the principles of regulation and accountability have constrained the statute’s overall effectiveness. The findings indicate that revising and structurally reforming the statute is fundamentally necessary to enhance transparency, accountability, compliance with international standards, and governance mechanisms—thereby strengthening the position of the Civil Aviation Organization within the national aviation industry and ensuring the safety and efficiency of the national aviation network. اساسنامه سازمان هواپیمایی کشوری بعد از قانون هواپیمایی کشوری مصوب 1328و اصلاحات بعدی آن، مبنای حقوقی برای نهاد و ساختار سازمان هواپیمایی کشوری ایران به شمار رفته و چارچوب اصلی تنظیم‌گری، نظارت و سیاست‌گذاری در صنعت هوانوردی را تعیین می‌نماید. به رغم ظرفیت‌های نهفته در این سند از جمله اختیارات قانونی گسترده مرتبط با سازمان هواپیمایی کشوری، گویی الزامات ناشی از اسناد و کنوانسیون‌های بین‌المللی و تغییرات و پویایی صنعت هوانوردی، احتمال بازنگری در این سند را اجتناب‌ناپذیر ساخته است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی- انتقادی، ضمن شناسایی ظرفیت‌های موجود اساسنامه، به تبیین خلأها و چالش‌های حقوقی و نهادی آن پرداخته و نشان می‌دهد که عدم انطباق برخی مفاد با اصول تنظیم‌گری، پاسخگویی و کارآمدی اساسنامه را با محدودیت مواجه ساخته است. یافته‌ها حاکی از آن است که بازنگری و اصلاح ساختاری اساسنامه موصوف، در راستای ارتقای شفافیت، پاسخگویی، انطباق با استانداردهای بین‌المللی و تقویت ابزارهای حکمرانی، ضرورتی اساسی برای ارتقای جایگاه سازمان هواپیمایی کشوری در صنعت هوانوردی کشوری و تضمین ایمنی و کارآمدی شبکه هوانوردی کشوری به شمار می‌آید.

https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/639/357