پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 در دست انتشار 1406 07 01 The Role of the Principle of Freedom of Trade in Ensuring the Legal Security of Investors in Iran’s Free Trade Zones نقش اصل آزادی تجارت در تضمین امنیت حقوقی سرمایه‌گذاران در مناطق آزاد تجاری ایران 1 17 10.61838/ FA پاشا دلشاد گروه حقوق، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران حمید قاسمی گروه حقوق ، واحد بندرعباس، دانشگاه ازاد اسلامی، بندرعباس، ایران داریوش شهریاری گروه حقوق ، واحد بندرعباس، دانشگاه ازاد اسلامی، بندرعباس، ایران Journal Article 1404/07/08 The principle of freedom of trade, as one of the fundamental foundations of contemporary economic and legal systems, plays a decisive role in creating a secure, transparent, and predictable environment for economic activities. In free trade zones, this principle—through the reduction of administrative interventions, facilitation of the flow of capital, goods, and services, and the guarantee of contractual freedom—provides an appropriate framework for attracting domestic and foreign investors. In Iran’s legal system, free trade zones have been designed with the objectives of economic development, increasing non-oil exports, and technology transfer, and the principle of freedom of trade is considered one of the governing legal pillars of these zones. The main issue addressed in the present study is the extent to which the principle of freedom of trade, within the framework of the laws and regulations governing Iran’s free trade zones, has been able to ensure the legal security of investors, as well as the challenges that impede the full realization of this principle. Regulatory instability, conflicts between mainland laws and free zone regulations, and interventions by multiple institutions are among the factors that may weaken the effectiveness of this principle and negatively affect investor confidence. The research method employed in this study is descriptive–analytical and based on documentary research. Data were collected through an examination of the laws and regulations governing Iran’s free trade zones, upstream policy documents, relevant judicial decisions, and comparative analysis with certain successful legal experiences. The primary research tools consisted of legal note-taking and content analysis of legal texts and legal doctrine. The findings indicate that the principle of freedom of trade, if implemented coherently and accompanied by legislative and judicial stability, can play an effective role in ensuring the legal security of investors; however, weaknesses in enforcement guarantees, frequent regulatory changes, and a lack of institutional coordination have reduced its practical effectiveness. Finally, the study proposes that by strengthening regulatory stability, clarifying the limits of governmental intervention, harmonizing free trade zone laws with macroeconomic policies, and enhancing judicial protections, the conditions for the effective realization of the principle of freedom of trade and the enhancement of investors’ legal security can be achieved. اصل آزادی تجارت به‌عنوان یکی از مبانی اساسی نظام‌های اقتصادی و حقوقی معاصر، نقش تعیین‌کننده‌ای در ایجاد محیطی امن، شفاف و قابل پیش‌بینی برای فعالیت‌های اقتصادی دارد. در مناطق آزاد تجاری، این اصل با کاهش مداخلات اداری، تسهیل جریان سرمایه، کالا و خدمات و تضمین آزادی قراردادها، بستر مناسبی برای جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی فراهم می‌آورد. در نظام حقوقی ایران، مناطق آزاد تجاری با هدف توسعه اقتصادی، افزایش صادرات غیرنفتی و انتقال فناوری طراحی شده‌اند و اصل آزادی تجارت یکی از ارکان حقوقی حاکم بر این مناطق محسوب می‌شود. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که تا چه میزان اصل آزادی تجارت در چارچوب قوانین و مقررات مناطق آزاد تجاری ایران توانسته است امنیت حقوقی سرمایه‌گذاران را تضمین کند و چه چالش‌هایی در مسیر تحقق کامل این اصل وجود دارد. ابهام در ثبات مقررات، تعارض قوانین سرزمین اصلی با مقررات مناطق آزاد، و مداخلات نهادهای متعدد از جمله عواملی هستند که می‌توانند کارکرد این اصل را تضعیف کنند و بر اعتماد سرمایه‌گذاران اثر منفی بگذارند. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی است. داده‌ها از طریق بررسی قوانین و مقررات مناطق آزاد تجاری ایران، اسناد بالادستی، آرای قضایی مرتبط و همچنین تحلیل تطبیقی با برخی تجارب حقوقی موفق گردآوری شده‌اند. ابزار اصلی تحقیق، فیش‌برداری حقوقی و تحلیل محتوای متون قانونی و دکترین حقوقی بوده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اصل آزادی تجارت، در صورت اجرای منسجم و همراه با ثبات تقنینی و قضایی، می‌تواند نقش مؤثری در تضمین امنیت حقوقی سرمایه‌گذاران ایفا کند؛ اما ضعف در ضمانت اجراها، تغییرات مکرر مقررات و عدم هماهنگی نهادی، از کارایی عملی آن کاسته است. در پایان، پژوهش پیشنهاد می‌کند با تقویت ثبات مقررات، شفاف‌سازی حدود مداخلات دولت، هماهنگ‌سازی قوانین مناطق آزاد با سیاست‌های کلان اقتصادی و ارتقای حمایت‌های قضایی، زمینه تحقق مؤثر اصل آزادی تجارت و افزایش امنیت حقوقی سرمایه‌گذاران فراهم شود.