پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 در دست انتشار 1406 02 01 The Responsibility of Private Military and Security Companies for Environmental Damage Resulting from Military Operations in Conflict Zones مسئولیت شرکت‌های خصوصی نظامی و امنیتی در قبال خسارات زیست‌محیطی ناشی از عملیات نظامی در مناطق جنگی 1 21 FA درنا احمدی دارانی دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحده عربی عاطفه امینی نیا گروه حقوق بین‌الملل، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. علی مشهدی استاد، گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران Journal Article 1404 12 09 The expanding role of private military and security companies in contemporary armed conflicts has raised new questions concerning the scope of their responsibility for environmental damage resulting from military operations in conflict zones. The central problem addressed in this study is that, despite the increasing involvement of these companies in support services, protection, logistics, training, and even field operations, international law remains ambiguous in determining the basis of their direct or indirect responsibility for pollution, the destruction of natural resources, and lasting environmental harm. Accordingly, the research question is: On what legal grounds and through which mechanisms may private military and security companies be held responsible for environmental damage arising from military operations? The study aims to clarify the legal framework governing the responsibility of these companies and to assess the adequacy of existing rules under international humanitarian law, international environmental law, and the law of responsibility. The research hypothesis is that, although responsibility may be attributed to these companies under general rules of civil liability, contractual obligations, domestic law, and certain international principles, the absence of a binding and transparent international regime has limited their effective accountability. This study employs a descriptive-analytical method and draws upon library sources and international legal instruments. The findings indicate that the responsibility of these companies is primarily imposed in a fragmented and indirect manner and remains dependent on their home States or contracting States. The existing normative gaps therefore demonstrate the need to establish more explicit mechanisms for prevention, compensation, and the assurance of accountability. گسترش نقش شرکت‌های خصوصی نظامی و امنیتی در مخاصمات مسلحانه معاصر، پرسش‌های تازه‌ای را درباره حدود مسئولیت آن‌ها در قبال خسارات زیست‌محیطی ناشی از عملیات نظامی در مناطق جنگی مطرح کرده است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که با وجود مشارکت روزافزون این شرکت‌ها در پشتیبانی، حفاظت، لجستیک، آموزش و حتی عملیات میدانی، نظام حقوق بین‌الملل در تعیین مبنای مسئولیت مستقیم یا غیرمستقیم آن‌ها نسبت به آلودگی، تخریب منابع طبیعی و صدمات پایدار زیست‌محیطی همچنان با ابهام مواجه است. بر این اساس، سؤال تحقیق آن است که شرکت‌های خصوصی نظامی و امنیتی بر پایه چه مبانی و سازوکارهایی می‌توانند در قبال خسارات زیست‌محیطی ناشی از عملیات نظامی مسئول شناخته شوند. هدف تحقیق، تبیین چارچوب حقوقی حاکم بر مسئولیت این شرکت‌ها و ارزیابی کفایت قواعد موجود در حقوق بین‌الملل بشردوستانه، حقوق بین‌الملل محیط زیست و حقوق مسئولیت است. فرضیه پژوهش آن است که اگرچه این شرکت‌ها در پرتو قواعد عام مسئولیت مدنی، تعهدات قراردادی، حقوق داخلی و برخی اصول بین‌المللی قابلیت انتساب مسئولیت دارند، اما فقدان رژیم الزام‌آور و شفاف بین‌المللی، پاسخگویی مؤثر آن‌ها را محدود کرده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسناد حقوقی بین‌المللی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مسئولیت این شرکت‌ها عمدتاً به‌صورت پراکنده، غیرمستقیم و وابسته به دولت‌های متبوع یا دولت‌های قراردادی اعمال می‌شود و خلأهای هنجاری موجود، ضرورت تدوین سازوکارهای صریح‌تر برای پیشگیری، جبران خسارت و تضمین پاسخگویی را آشکار می‌سازد.

https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/795/475