پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 در دست انتشار 1405 12 01 A Comparative Analysis of Marital Financial Agreements in Safeguarding Women’s Economic Security: From Traditional Legal Regimes to Modern Contractual Models واکاوی تطبیقی قراردادهای مالی نکاح در تضمین امنیت اقتصادی زنان با گذار از نظام‌های سنتی به مدل‌های قراردادی مدرن 1 15 FA بهار داریان دانشجوی دکتری ، گروه حقوق، دانشگاه ادیان و مذاهب قم، ایران سیده فاطمه هاشمی استادیار، گروه حقوق ، عضو هیات علمی، دانشگاه ادیان و مذاهب ؛ قم ،ایران مصطفی هراتی استادیار ، گروه حقوق ، عضو هیات علمی ، دانشگاه ادیان و مذاهب قم ، ایران Journal Article 1405 01 05 <p>In recent decades, progressive legal systems, seeking to respond to fundamental transformations in the economic structure of the family, have moved away from traditional, mandatory-rule-oriented approaches toward greater contractualization of spouses’ financial relations. In the English legal system, the predominance of the paradigms of formal equality and contractual autonomy has resulted in the erosion of default financial obligations and their replacement by a non-interventionist approach, thereby leaving women with a protective gap during marriage. By disregarding biological considerations and socially differentiated roles, this approach effectively makes women’s economic security contingent upon their capacity to manage contractual risks. In contrast, Islamic law, through the institutionalization of mahr (dower) as a default financial entitlement and the provision of powerful enforcement mechanisms, such as the wife’s right of retention, secures the wife’s financial independence irrespective of her employment status and, in principle, contributes to preventing situations of undue hardship to a certain extent. In contemporary legal systems, the transition from mandatory matrimonial property regimes toward private marital agreements has been regarded as a response both to the economic necessities of modern life and to increasing demands for the protection of women’s financial autonomy. This study aims to comparatively examine the status, legal foundations, and enforcement mechanisms of family financial agreements across different legal systems in comparison with the Iranian legal system. The research adopts a descriptive-analytical methodology with particular emphasis on comparative legal analysis. In developed legal systems, marital financial agreements have evolved from ancillary arrangements into strategic legal instruments whose validity rests not merely on the parties’ consent but also on standards of procedural fairness, including full financial disclosure and access to independent legal counsel. The principal innovation of this study, in addition to addressing the question of how marital financial agreements affect women’s economic security in the transition from traditional legal regimes to modern contractual models, lies in proposing a framework for the formal institutionalization of family agreements in Iran. Under this framework, the legal capacity of directly enforceable instruments may be utilized, while statutory duties are distinguished from contractual obligations, so that women’s economic security can be safeguarded without destabilizing the foundational principles of the institution of the family.</p> <p>دردهه‌های اخیر، نظام‌های حقوقی پیشرو با هدف پاسخگویی به تغییرات بنیادین در ساختارهای اقتصادی خانواده، از رویکردِ سنتی وآمره محوربه سمتِ قرارداد گرایی در روابط مالی زوجین گام برداشته‌اند. در نظام حقوقی انگلستان، سیطره‌یِ پارادایمِ برابری صوری و خودمختاریِ قراردادی، منجر به حذفِ تکالیفِ مالیِ پیش‌فرض شده و با جایگزینیِ عدم مداخله، زن را در خلأ حمایتیِ حین نکاح رها کرده است؛ رویکردی که ضمن نادیده‌انگاریِ اقتضائاتِ زیستی و نقش‌هایِ اجتماعی، امنیتِ اقتصادیِ زن را منوط به مدیریتِ ریسک‌هایِ قراردادی نموده است. در مقابل، نظام حقوقیِ اسلام با نهادینه‌سازیِ مهریه به مثابه‌یِ یک حقِ پیش‌فرض و اعطایِ تضمین‌ اجراییِ قدرتمندی چون حق حبس، استقلال مالیِ زوجه را فارغ از وضعیتِ اشتغالِ او تأمین کرده و اصولا تا حدودی از بروزِ عسروحرج پیشگیری می‌کند درنظام‌های حقوقی معاصر، گذاراز رژیم‌های مالیِ آمره به سمت قراردادهای خصوصیِ نکاح، واکنشی به ضرورت‌های اقتصادیِ زندگیِ مدرن و مطالبه گرایانه برای تضمین استقلال مالی زنان درنظرگرفته شده است. این پژوهش با هدف واکاوی تطبیقیِ جایگاه، مبانی و ضمانت‌اجرای قراردادهای مالیِ خانوادگی در نظام‌های حقوقی مختلف در مقایسه با نظام حقوقی ایران تدوین شده است. روش تحقیق آن، توصیفی-تحلیلی با تأکید برمطالعه تطبیقی  است. در نظام‌های حقوقی توسعه‌یافته، قراردادهای مالی نکاح ازتوافقاتِ الحاقی به اسنادِ راهبردی تبدیل شده‌اند که اعتبار آن‌ها نه تنها بر مبنای رضایت طرفین، بلکه بر پایه معیارهای عدالت رویه‌ای مانند افشای کامل دارایی‌ها و بهره ‌مندی از وکیل مستقل استوار است. نوآوری این پژوهش ضمن پاسخ به اینکه  تاثیر قراردادهای مالی نکاح در تضمین امنیت اقتصادی زنان درگذار از نظام‌های سنتی به مدل‌های قراردادی مدرن چیست، ارائه الگویی برای تثبیتِ رسمیِ قراردادهای خانوادگی در ایران است؛ ‌طوری ‌که با بهره‌ گیری از ظرفیت اسناد لازم‌الاجرا و تفکیک میان تکالیف قانونی و تعهدات قراردادی، امنیت اقتصادی زنان بدون تزلزل در مبانی نهاد خانواده تأمین گردد.</p> https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/811/456