پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 6 2024 06 19 The Principles of Fair Trial in the Judicial Procedure of Press Courts of Iran اصول دادرسي عادلانه در رويه قضايي محاكم مطبوعاتي ایران 188 214 10.61838/csjlp.6.1.12 FA شقایق تقوی‌نیا دانشجوی دکتری گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، ، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. منوچهر توسلی نائینی دانشیار گروه حقوق، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران محمد شریف‌شاهی استادیار گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. Journal Article 2024 01 29 <p>The existence of special press courts in some major cities, both at the investigation stage (Media Prosecutor’s Office) and at the judgment stage (certain branches of the Criminal Court of Tehran Province), as well as the formulation and drafting of press laws throughout the contemporary history of Iran, indicate a particular focus on press rights and the prosecution of related offenses. The presence of certain legal gaps regarding the guarantee of enforcement of press laws, along with the lack of specialized courts widely addressing press-related crimes, are considered weaknesses in this area of Iranian law. The research method is qualitative and library-based. The approach for presenting research discussions is descriptive-analytical. This research examines the legal foundations and analyzes existing realities within the theories. The law, fundamentally in the year 784 AD, ruled that the trial of political and press crimes must be public. However, it seems that the absolute application of this principle is illogical, as in some cases, the interests of individuals or the state impose the non-public nature of such processes.</p> <p>اصول دادرسی عادلانه به عنوان یکی از بنیادی‌ترین حقوق بشر در نظام‌های قضایی، نقش کلیدی در تضمین تحقق عدالت و حفظ کرامت انسانی ایفا می‌کند. این اصول در پرونده‌های مطبوعاتی، که با آزادی بیان و حفاظت از حقوق شهروندی پیوندی ناگسستنی دارند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. مقاله حاضر به بررسی عمیق و تخصصی مبانی نظری و عملی اصول دادرسی عادلانه در رویه قضایی محاکم مطبوعاتی ایران می‌پردازد و کوشش دارد تا با تحلیل تطبیقی و نقادانه، نقاط قوت و ضعف موجود در فرایند رسیدگی‌های قضایی مطبوعاتی را آشکار سازد. در این پژوهش ضمن مرور اسناد بین‌المللی و قوانین داخلی مرتبط، مبانی حقوقی و ضوابط آیین دادرسی عادلانه در محاکم مطبوعاتی به طور دقیق واکاوی شده است. همچنین، با تحلیل آرای قضایی و رویه‌های محاکم ایران، میزان تطابق آن‌ها با استانداردهای بین‌المللی و تضمین عدالت فرآیندی مورد ارزیابی قرار گرفته است. چالش‌ها و موانع اجرایی دادرسی عادلانه، از جمله حق دفاع، تساوی شرکاء در دادرسی، شفافیت مراحل رسیدگی و بی‌طرفی قضات به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج این تحقیق نشان‌دهنده ضرورت اصلاحات ساختاری و تقنینی برای ارتقاء جایگاه اصول دادرسی عادلانه در رویه قضایی مطبوعاتی ایران است. افزون بر این، ارائه راهکارهای کاربردی برای بهبود فرآیندهای قضایی، برخورداری مطبوعات و افراد از حمایت قانونی کافی و حفظ تعادل میان حقوق شهروندی و منافع عمومی از مهم‌ترین دستاوردهای این پژوهش است. همچنین در نظام حقوقی ایران، فعالیت مطبوعاتی مستلزم اخذ مجوز و داشتن اهلیت قانونی است، اما قواعد مرتبط پراکنده و نیازمند ساماندهی‌اند. با پیشرفت فناوری و گسترش رسانه‌های دیجیتال، مفهوم «جرم مطبوعاتی» محدود است و بهتر است به «جرائم رسانه‌ای» توسعه یابد تا رسانه‌های مختلف را شامل شود. وسایل ارتباط‌جمعی نقش مهمی در فرهنگ جامعه دارند و به‌خاطر خطرات احتمالی، برخی رفتارهای مضر در این حوزه جرم‌انگاری شده‌اند. تحول قوانین مطبوعات در ایران تحت تأثیر شدید تحولات سیاسی-اجتماعی بوده و همواره با چالش‌هایی در تدوین و اجرای قوانین مواجه بوده است.</p> https://www.csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/95/69