واکاوی تطبیقی قراردادهای مالی نکاح در تضمین امنیت اقتصادی زنان با گذار از نظامهای سنتی به مدلهای قراردادی مدرن
کلمات کلیدی:
قراردادهای مالی نکاح, امنیت اقتصادی زنان, قراردادهای خانوادگی, نظامهای حقوقی تطبیقی, اسناد لازمالاجرا, نظم عمومی خانوادهچکیده
دردهههای اخیر، نظامهای حقوقی پیشرو با هدف پاسخگویی به تغییرات بنیادین در ساختارهای اقتصادی خانواده، از رویکردِ سنتی وآمره محوربه سمتِ قرارداد گرایی در روابط مالی زوجین گام برداشتهاند. در نظام حقوقی انگلستان، سیطرهیِ پارادایمِ برابری صوری و خودمختاریِ قراردادی، منجر به حذفِ تکالیفِ مالیِ پیشفرض شده و با جایگزینیِ عدم مداخله، زن را در خلأ حمایتیِ حین نکاح رها کرده است؛ رویکردی که ضمن نادیدهانگاریِ اقتضائاتِ زیستی و نقشهایِ اجتماعی، امنیتِ اقتصادیِ زن را منوط به مدیریتِ ریسکهایِ قراردادی نموده است. در مقابل، نظام حقوقیِ اسلام با نهادینهسازیِ مهریه به مثابهیِ یک حقِ پیشفرض و اعطایِ تضمین اجراییِ قدرتمندی چون حق حبس، استقلال مالیِ زوجه را فارغ از وضعیتِ اشتغالِ او تأمین کرده و اصولا تا حدودی از بروزِ عسروحرج پیشگیری میکند درنظامهای حقوقی معاصر، گذاراز رژیمهای مالیِ آمره به سمت قراردادهای خصوصیِ نکاح، واکنشی به ضرورتهای اقتصادیِ زندگیِ مدرن و مطالبه گرایانه برای تضمین استقلال مالی زنان درنظرگرفته شده است. این پژوهش با هدف واکاوی تطبیقیِ جایگاه، مبانی و ضمانتاجرای قراردادهای مالیِ خانوادگی در نظامهای حقوقی مختلف در مقایسه با نظام حقوقی ایران تدوین شده است. روش تحقیق آن، توصیفی-تحلیلی با تأکید برمطالعه تطبیقی است. در نظامهای حقوقی توسعهیافته، قراردادهای مالی نکاح ازتوافقاتِ الحاقی به اسنادِ راهبردی تبدیل شدهاند که اعتبار آنها نه تنها بر مبنای رضایت طرفین، بلکه بر پایه معیارهای عدالت رویهای مانند افشای کامل داراییها و بهره مندی از وکیل مستقل استوار است. نوآوری این پژوهش ضمن پاسخ به اینکه تاثیر قراردادهای مالی نکاح در تضمین امنیت اقتصادی زنان درگذار از نظامهای سنتی به مدلهای قراردادی مدرن چیست، ارائه الگویی برای تثبیتِ رسمیِ قراردادهای خانوادگی در ایران است؛ طوری که با بهره گیری از ظرفیت اسناد لازمالاجرا و تفکیک میان تکالیف قانونی و تعهدات قراردادی، امنیت اقتصادی زنان بدون تزلزل در مبانی نهاد خانواده تأمین گردد.
مراجع
Al-Hurr al-Amili, M. i. H. (1989). Wasa'il al-Shi'ah (1st ed.). Al al-Bayt Institute.
Amid, H. (2003). Persian Dictionary (Vol. 26). Amir Kabir.
Ansari Dezfuli, M. i. M. (1991). Kitab al-Makasib (1st ed., Vol. 3). Dar al-Dhakha'ir Publications.
Atwood, B. A. (2012). Marital Contracts and the Meaning of Marriage. ARIZONA LAW REVIEW, 54(1), 11-57.
Habibi Tabar, J. (2018). Dower in Iranian Law and Imami Jurisprudence. Majd Publications.
Harris-Short, S., & Miles, J. (2011). Family Law: Text, Cases, and Materials (2nd ed.). Oxford University Press.
Ibn Fahd Hilli, A. i. M. (1996). The Ethics of Worship and Prayer (Translation of Uddat al-Da'i). Islamic Knowledge Foundation.
Karimi, F., Negarash, H., & Vasei, H. (2022). Reinterpreting the Concept of Male Guardianship over Women with a New Reading of Verses 19 and 34 of Surah An-Nisa. Islamic Women and Family Research Quarterly, 10(42), 67-91. https://doi.org/10.52547/iswfr.10.42.67
Katouzian, N. (2013). Family Law (Vol. 1). University of Tehran Press.
Khomeini, S. R. (2000). Tahrir al-Wasilah. Dar al-Ilm / Mu'assasat al-Nashr al-Islami / Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works.
Kulayni, A. J. f. M. i. Y. q. (1986). Al-Kafi (Vol. 5). Dar al-Kutub al-Islamiyyah.
Mallory, C., & Ens, B. (2018). French Family Law: Marriage Contracts and Matrimonial Regimes. European Journal of Comparative Law, 12(3), 45-78.
Mirshakari, A., Mohammadi, P., & Rezaei, M. (2019). Foundations of Women's Rights in Iranian Law. Shahr-e Danesh Publications.
Motahhari, M. (1978). The System of Women's Rights in Islam. Sadra Publications.
Radford, R. (2005). Feminism and Marriage.
Rostami Tabrizi, L. (2006). The Family Property Regime in Iranian and English Law. Strategic studies of women(31). https://ensani.ir/fa/article/author/3714
Shahidi, M. (2002). Inheritance (4th ed.). Majd Scientific and Cultural Complex.
Shahidi, M. (2017). Effects of Contracts and Obligations. Majd Publications.
Sharif, A. (1997). Maintenance and Marital Obedience in Family Law (1st ed.). Besharat Publishing.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Bahar Daryan (Corresponding author); Seyedeh Fatemeh Hashemi, Mostafa Harati (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.