بررسی نقش محاکم در امکان جمع ضمانت اجراهای قراردادی در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی
کلمات کلیدی:
نقش محاکم, جمع ضمانت اجراهای قراردادی, اسناد بین‌المللی, حقوق ایرانچکیده
ضمانت اجراهای قراردادی از مهم‌ترین ابزارهای حقوقی برای تضمین اجرای تعهدات، جبران آثار نقض قرارداد و حفظ تعادل میان منافع طرفین محسوب می‌شوند. یکی از مسائل مهم در این زمینه، امکان جمع چند ضمانت اجرا در برابر یک نقض قراردادی و حدود اختیار محاکم در پذیرش یا رد این جمع است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی ـ تطبیقی، نقش محاکم را در تعیین قابلیت جمع ضمانت اجراهای قراردادی در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی بررسی می‌کند. مسئله اصلی پژوهش آن است که آیا متعهدله در صورت نقض تعهد می‌تواند چند ضمانت اجرا، از جمله الزام به اجرای عین تعهد، فسخ، جبران خسارت، وجه التزام و حق حبس را به‌طور همزمان یا متوالی مطالبه کند یا آنکه اعمال یک ضمانت اجرا مانع استفاده از ضمانت اجرای دیگر است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در حقوق ایران قاعده‌ای جامع و صریح درباره جمع ضمانت اجراها وجود ندارد و مقررات موجود در برخی موارد بر ترتیب میان ضمانت اجراها و در برخی موارد بر قابلیت جمع آن‌ها دلالت دارند. در مقابل، اسناد بین‌المللی رویکرد منسجم‌تری اتخاذ کرده و در مجموع، جمع ضمانت اجراهای سازگار را پذیرفته‌اند. بر این اساس، مهم‌ترین معیارهای قابل استفاده توسط محاکم شامل سازگاری آثار حقوقی ضمانت اجراها، استقلال زیان مورد جبران، منع جبران مضاعف، احترام به اراده طرفین، تناسب میان شدت نقض و ضمانت اجرا و جلوگیری از سوءاستفاده از حق است. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که اصل مناسب در حقوق ایران باید قابلیت جمع ضمانت اجراهای سازگار باشد، مگر آنکه جمع آن‌ها از نظر منطقی یا حقوقی متعارض باشد، قرارداد یا قانون آن را منع کرده باشد یا به جبران بیش از زیان واقعی منجر شود. اتخاذ چنین رویکردی می‌تواند به انسجام بیشتر رویه قضایی، افزایش قابلیت پیش‌بینی دعاوی قراردادی و هماهنگی بیشتر حقوق ایران با تحولات حقوق تجارت بین‌الملل کمک کند.
مراجع
Ansari, M. (2011). The Theory of Efficient Breach from the Perspective of the Economic Analysis of Law. Journal of the Faculty of Law and Political Science, 41(1), 39-57.
Emami, S. H. (2019). Civil Law. Islamieh Publishing.
Jafari Langroudi, M. J. (2010). Law of Obligations (4th ed.). Ganj-e Danesh.
Katouzian, N. (2013). General Rules of Contracts. Enteshar Co.
Lévy, J.-P., & Castaldo, A. (2007). History of the Law of Obligations (1st ed.). Mehr-o-Mah-e Now Publishing.
Mohaqeq Damad, M. (2009). General Theory of Conditions and Obligations in Islamic Law (1st ed.). Center for the Publication of Islamic Sciences.
Sokouti Nasimi, R. (1993). The Right of Retention in the 1980 Convention on the International Sale of Goods and a Comparative Study in Iranian Law. Journal of the Faculty of Literature and Humanities, University of Tabriz, 41(169).
Stone, R. (2002). The Law of Modern Contract. Cavendish Publishing Limited.
Yazdanian, A. (2012). Examining the Personal and Economic Characteristics of Obligations: A Comparative Study in French Law. Encyclopedia of Economic Law, 19(1), 148-173.
Yazdanian, A. (2013). Lessons from Comparative Civil Law: A Comparative Study in the Law of Obligations. Mizan Publishing.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Iraj zoheiri (Author); Seyyed Mahdi Mirdadashi (Corresponding author); Ebrahim Delshad Maarif (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
