امکانسنجی انطباق نظام حقوق مالکیت فکری ایران با الزامات موافقتنامه تریپس در پرتو قانون حمایت از مالکیت صنعتی ۱۴۰۳
کلمات کلیدی:
تریپس, حقوق مالکیت فکری, سازمان تجارت جهانی, قانون حمایت از مالکیت صنعتی ۱۴۰۳, حق مؤلف, اختراع, ضمانت اجرا, انطباق حقوقی, الحاق ایرانچکیده
پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی ظرفیتها و چالشهای نظام حقوقی ایران در مسیر انطباق با موافقتنامه تریپس میپردازد. در این راستا، ضمن تحلیل ساختار حقوق مالکیت فکری در ایران، مقررات قانون حمایت از مالکیت صنعتی ۱۴۰۳ با استانداردهای موافقتنامه تریپس مقایسه شده و میزان هماهنگی آنها در حوزههای اختراعات، علائم تجاری، طرحهای صنعتی، اسرار تجاری، حق مؤلف و سازوکارهای اجرایی مورد ارزیابی قرار گرفته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که قانون حمایت از مالکیت صنعتی ۱۴۰۳ در مقایسه با قوانین پیشین، گامی مهم در جهت نزدیکسازی حقوق ایران به استانداردهای بینالمللی به شمار میرود. با این حال، در حوزه حق مؤلف و حقوق مرتبط، حمایت از آثار دیجیتال، اجرای حقوق، تدابیر مرزی و ضمانتاجراهای تخصصی، همچنان کاستیهای قابل توجهی مشاهده میشود. همچنین، عدم عضویت ایران در کنوانسیون برن و معاهدات اینترنتی سازمان جهانی مالکیت فکری، یکی از موانع مهم انطباق کامل با تریپس محسوب میشود. در بعد اقتصادی نیز الحاق به تریپس میتواند همزمان موجب افزایش امنیت سرمایهگذاری و انتقال فناوری از یکسو و افزایش هزینه دسترسی به دانش و فناوری از سوی دیگر شود. در نتیجه، الحاق ایران به تریپس تنها در صورتی میتواند توسعهمحور باشد که با اصلاحات تدریجی، بهرهگیری از انعطافهای موافقتنامه و تقویت زیرساختهای اجرایی همراه شود.
مراجع
Amani, T. (2020). Laws and Regulations of Intellectual Property Rights (1st ed.). Behnami Publishing.
Ameri, F. (2020). An Inquiry into TRIPS Regulations and Some of Their Economic Aspects with Special Reference to Inventors' Rights. Journal of Law and Politics Research.
Aslani, H. (2022). An Introduction to Patent Protection in Iranian Law and the Legal Challenges of Iran's Accession to the TRIPS Agreement. Journal of Jurisprudence and Law, 4(13).
Emami, A. (2022). Intellectual Property Law (5th ed.). Mizan.
Esmaeili, M. (2019). Law of Intellectual Creations (1st ed.). Hoghooghdan Publishing.
Fathizadeh, H., & Bozorgi, V. (2022). Requirements for Accession to the World Trade Organization in the Field of Intellectual Property Rights (1st ed.). Commercial Printing and Publishing Company.
Katouzian, N. (2025). Introductory Course in Civil Law: Property and Ownership (61st ed.). Mizan.
Mirhosseini, S. H. (2019). Patent Law (2nd ed.). Mizan.
Moradi, H. (2020). Notes on Intellectual Property Rights and Developing Countries. Legal Perspectives.
Nasiri, M. (2020). Intellectual Property Rights. Monthly Journal, 12(7).
Pourmohammadi, S. (2022). Industrial Property in the TRIPS Agreement and the Paris Convention. Judiciary Legal Journal, 69(50-51).
Safaei, H. (2024). Civil Law (35th ed.). Mizan.
Saket, M. H. (2020). Intellectual Property Rights: History and Foundations. Judiciary Legal Journal, 69(50-51).
Samad, H., & Shahin, D. (2023). Article Cited from Abdolmohammad Ayati. Quarterly Journal of Philosophy, Theology and Mysticism(10).
Shafiei, S. (2020). Copyright: International Laws and Regulations (1st ed.). Khaneh-ye Ketab Publishing.
Shams, A. (2020). Law of Ownership of Trademarks and Industrial Marks (1st ed.). SAMT Publications.
Sotoudeh Tehrani, H. (2025). Commercial Law (41st ed., Vol. 1). Dadgostar Publishing.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Kaveh Ebrahimpour Tazehkand, Mostafa Elsan, Vahid Ghasemi Ahd (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
